Ik ben nou eenmaal zo…

By 17/08/2022blog

Ik ben nou eenmaal zo...

Kleur bekennen met persoonlijkheidstesten

Er zijn ontzettend veel persoonlijkheidstesten die mensen indelen in allerlei kleuren, met ieder een eigen kleurenpallet en betekenis. Om er eens een paar te noemen; DISC, Herrmanns Brain Dominance Model, MBTI, De Caluwé en Vermaak, Insights Discovery, Management Drives, RealDrives, Graves of Spiral Dynamics van Beck & Cowan, Je zou er haast kleurenblind van worden. Het principe van al die testen is hetzelfde, mensen worden aan de hand van kleuren ingedeeld om inzicht te geven in het eigen gedrag en dat van collega’s. Een veelgehoord nadeel van al deze testen is dat mensen zich gaan verschuilen achter ‘hun’ kleurtje wanneer ze aangesproken worden op hun gedrag. “Ik ben nou eenmaal zo…”

Werkt het in (gekleurede) hokjes plaatsen van mensen bij de persoonlijke ontwikkeling en het verbeteren van de teamprestaties? We kijken hiervoor naar een van de populairste persoonlijkheidstesten die werkt met kleuren; de DISC-test.

Inzicht in eigen gedrag is noodzakelijk

De oorsprong van de DISC-methode ligt in het in 1928 geschreven boek ‘Emotions of normal people’ van Dr. William Moulton Marston over het gedrag van mensen. Volgens Marston hebben we inzichten nodig in ons eigen gedrag om de eigen sterktes en zwaktes te identificeren om ons persoonlijk te kunnen ontwikkelen t.a.v. zaken als samenwerking en effectiviteit. Hierdoor zijn we in staat om het ware geluk te vinden in ons werk en persoonlijke leven. Marston heeft overigens in zijn modellen mensen nooit ingedeeld in allerlei types, zoals de moderne DISC test dat wel doet.

De handige kleurtjes van het DISC model

Het DISC model maakt het eenvoudig om iemand te typeren aan de hand van een kleur. In de basis bestaat het DISC model uit vier kleuren annex eigenschappen die samen het woord DISC vormen. DISC staat voor:

  • Dominant: extrovert en taakgericht
  • Invloed: extrovert en relatiegericht
  • Stabiel: introvert en relatiegericht
  • Consciëntieus: introvert en taakgericht

Het DISC model gaat ervanuit dat iedere persoon een mix van deze vier eigenschappen in zich heeft. Het DISC-profiel meet het meest waarschijnlijke gedrag van een individu in een bepaalde situatie. Hoe iemand zichzelf ziet, hoe iemand handelt onder druk en in stressvolle situaties en hoe stelt iemand zich op en past iemand zichzelf aan aan de omgeving. Het gaat hierom de primaire gedragsstijl.

De ene DISC test is de andere niet

De DISC test zelf bestaat uit een aantal stellingen waarmee het profiel van de kandidaat wordt samengesteld aan de hand van de gegeven antwoorden. Er is echter geen eenduidige of unieke DISC test. Het gedachtegoed van Marston is weliswaar de basis geweest voor de DISC methode, maar de test is uiteindelijk door verschillende mensen ontwikkeld. Google maar eens op ‘DISC test doen’, afhankelijk van de website die je bezoekt is de vraagstelling van de test telkens net iets anders. De ene website wil dat je aangeeft met welke stelling je het meest eens bent, de andere wil dat je verschillende stellingen in de voor jou beste volgorde zet.

Andere kleurentesten werken op een vergelijkbare wijze als de DISC test. De kandidaat krijgt een aantal stellingen of vragen en aan de hand van de gegeven antwoorden wordt een kleurenprofiel opgebouwd.

Kritiek op (kleuren)persoonlijkheidstesten

De DISC test en andere persoonlijkheidstesten die werken met kleuren zijn op zich nuttig en geven inzicht in gedrag van mensen. Een van de grootste nadelen van al deze testen is dat mensen zich gaan verschuilen achter de uitkomst, (in het geval van DISC, één van de kleuren) in plaats van deze inzichten te gebruiken om zichzelf persoonlijk verder te ontwikkelen. “Ach, ik kan er niks aan doen, ik ben nou eenmaal rood” of “ik ben nou eenmaal blauw dus…”. De kleuren worden als excuus gebruikt voor het eigen gedrag en niet als ontwikkelmogelijkheid om als individu beter te presteren. Hiermee slaan kleurentesten volgens critici de plank mis als het gaat om ontwikkeling. Je hebt dan een hele goede coach nodig die dit proces kan begeleiden.

Mensen in hokjes plaatsen

Maar er is nog meer kritiek op kleurenmethoden. Ze gaan te veel uit van stereotyperingen. Mensen worden in hokjes geplaatst. En dat terwijl mensen veel complexer zijn dan dat. Werknemers in hokjes stoppen is daarom ronduit gevaarlijk. “Op het moment dat we een complexe wereld gaan vereenvoudigen, ontstaan vaak vooroordelen. Dat zie je maatschappij breed in processen als racisme, maar zoiets kan op kleine schaal ook op de werkvloer gebeuren.” aldus Patrick Vermeren, auteur van het boek De HR-Ballon, waarin hij het ene na het andere kleurenmodel onderuit haalt. “Rood is beter dan blauw”, “Hij is zó geel, misschien kunnen we toch beter een groen persoon inzetten”, het zijn volgens de critici geen onrealistische scenario’s.

Drijfveren in plaats van gedrag

Er zijn verschillende alternatieve methodes om inzicht te krijgen in de persoonlijkheden van mensen. Methodes die verder kijken dan alleen het gedrag van mensen. Want gedrag alleen zegt niet veel over de persoonlijkheid en de beweegredenen van mensen. Sterker nog, onze drijfveren hebben een grote invloed op ons denken en doen, ergo mindset en gedrag. Maar ons gedrag verraad niet wat onze drijfveren zijn. Het bepalen van iemands drijfveren aan de hand van het gedrag dat iemand vertoond is gevaarlijk. Je kunt de verkeerde conclusies trekken. Zo kan iemand bijvoorbeeld heel zorgzaam zijn (= gedrag), om erkenning te krijgen (= drijfveer). Als je dan kijkt naar gedrag concludeer je dat zorgzaamheid wel een drijfveer zal zijn. Of iemand kan heel vakbekwaam zijn (= gedrag) om te kunnen presteren (= drijfveer). Interessanter is daarom te kijken naar wat mensen intrinsiek beweegt en waar mensen naar streven. De bron van ons gedrag ligt bij onze drijfveren.

Zelf ontdekken welk gedrag je vertoont

Bij de BUTTONS methode beginnen we altijd met de drijfveren van mensen. Dit doen we aan de hand van een korte visuele drijfverentest. Met het inzicht in wat mensen beweegt, welke behoeftes ze hebben en waar ze van nature naar streven, kijken we met de mensen zelf naar het gedrag dat ze vertonen als gevolg van hun eigen drijfveren. Dat vertellen we ze niet, dat ontdekken ze zelf. Dan vallen er veel puzzelstukjes op hun plek en begrijpen ze beter hoe ze zelf en andere mensen in elkaar zitten en waarom ze zijn zoals ze zijn en doen wat ze doen.

Wil je weten hoe wij bij BUTTONS concreet inzicht geven in de drijfveren van mensen om hen van daaruit intrinsiek verder persoonlijk te ontwikkelen? Lees dan meer over hoe wij kijken naar persoonlijke ontwikkeling of teamontwikkeling. Wil je zelf aan het werk met de drijfveren en competenties van mensen? Bestel dan een van onze starterpacks.