Waarom organisatiewaarden pas werken als ze aansluiten bij drijfveren
Een klantenserviceorganisatie hangt ‘klantgerichtheid’ als kernwaarde op de muur. Voor de één is dat geen loze tekst maar precies waar hij elke dag naar zoekt, net dat extra stapje zetten voor een klant die vastloopt. Voor een collega in hetzelfde team blijft het een regel die hij netjes volgt, zonder dat het hem iets doet.
Dat verschil zit niet in motivatie in het algemeen. Het zit in de vraag of de waarde aansluit bij wat die persoon drijft.
Waarden zijn woorden, drijfveren zijn de aansluiting
Een kernwaarde beschrijft wat een organisatie belangrijk vindt. Dat zegt nog niets over of een individuele medewerker zich daar ook door aangesproken voelt. Twee mensen kunnen dezelfde waarde onderschrijven en er toch heel verschillend mee omgaan, afhankelijk van welke drijfveer bij hen dominant is.
Als drijfveer en waarde matchen
Denise werkt bij diezelfde klantenserviceorganisatie en heeft een sterke drijfveer zorgzaamheid. Voor haar voelt ‘klantgerichtheid’ niet als een instructie, maar als een verlengstuk van wie ze al is. Ze wil mensen graag helpen en voelt voldoening als een klant tevreden ophangt. Ze hoeft niet herinnerd te worden aan de kernwaarde, ze leeft hem vanzelf voor.
Bij dit soort matches ontstaat wat vaak bevlogenheid wordt genoemd. Werk voelt minder als taak en meer als een kans om iets te doen dat al bij iemand past. Dat uit zich concreet in meer energie na een dienst in plaats van minder en in initiatief nemen zonder dat daarom gevraagd wordt.
Als drijfveer en waarde niet vanzelf matchen
Roland werkt in hetzelfde team en heeft een sterke drijfveer prestatie. Klantgerichtheid op zich zegt hem weinig. Hij haalt zijn energie uit het oplossen van een lastig probleem, niet uit de zorgzaamheid die de waarde uitstraalt. Dat betekent niet dat hij zijn werk slecht doet. Het betekent wel dat hij zich er voortdurend toe moet zetten, terwijl Denise dat niet hoeft.
Voor een leidinggevende ligt hier een concreet aanknopingspunt. In plaats van Roland te vragen om zich meer aan te trekken van de kernwaarde, helpt het om de waarde te vertalen naar zijn eigen drijfveer. Een lastige klantvraag oplossen is ook een uitdaging om te winnen. Dezelfde kernwaarde, twee heel verschillende ingangen.
Wat dit betekent voor werving
Organisaties die hun waarden helder communiceren, trekken kandidaten aan die zich daar op het eerste gezicht in herkennen. Dat zegt nog niet of de waarde ook aansluit bij wat een kandidaat drijft. Iemand kan een waarde als ‘klantgerichtheid’ oprecht onderschrijven en toch, zoals Roland, zijn energie ergens anders vandaan halen. Een gesprek dat verder gaat dan de waarde zelf en ook uitvraagt wat iemand daadwerkelijk drijft, voorkomt dat die nuance pas na de eerste maanden aan het licht komt.
Wat dit betekent voor begeleiding en ontwikkeling
Een ontwikkelplan dat alleen naar competenties kijkt, mist deze laag. Weet een leidinggevende dat een medewerker een kernwaarde niet vanzelf voelt, dan kan hij gericht zoeken naar de eigen drijfveer die er wel op aansluit, zoals bij Roland. Dat is een ander gesprek dan iemand aanspreken op gedrag dat niet vanzelf komt.
Meer over hoe drijfveren zich tot elkaar verhouden binnen een team of organisatie, staat op de ‘over drijfveren’-pagina.
Benieuwd hoe drijfveren nog meer je keuzes en gedrag verklaren? Bekijk ook onze andere artikelen over drijfveren.
