Weerbaarheid vergroten met kennis van drijfveren
Een politieagent stapt een woning binnen bij een melding van huiselijk geweld. Binnen enkele seconden moet hij inschatten hoe gevaarlijk de situatie is, de-escaleren waar het kan en toch grip houden op wat er gebeurt. Dat soort momenten vraagt om weerbaarheid, het vermogen om helder te blijven functioneren terwijl de druk oploopt.
Politiemensen, militairen, hulpverleners, docenten en zorgprofessionals hebben dit dagelijks nodig. Maar weerbaarheid speelt ook gewone situaties. Een lastig gesprek met een collega, een conflict thuis of een periode waarin werk en privé allebei aandacht vragen. Weerbaarheid is het vermogen om je eigen gedachten, emoties en reacties te begrijpen en te sturen en tegelijk in contact te blijven met de mensen om je heen, ook onder druk.
De kracht van drijfveren bij weerbaarheid
Wat vaak over het hoofd wordt gezien: drijfveren spelen een grote rol in hoe iemand op druk reageert. Drijfveren zijn de innerlijke krachten die aanzetten tot actie en die bepalen hoe iemand reageert op een uitdaging. Twee mensen kunnen in dezelfde stressvolle situatie compleet anders reageren, simpelweg omdat een andere drijfveer hun gedrag stuurt.
Vier drijfveren die vaak een rol spelen bij weerbaarheid zijn succes, onafhankelijkheid, loyaliteit en plezier. Maar in principe spelen elk van de 24 BUTTONS-drijfveren een rol in een lastige situatie. Maar de vier genoemde drijfveren laten wel goed zien hoe uiteenlopend weerbaarheid zich kan uiten.
Weerbaarheid en de drang naar succes
Iemand met een sterke drijfveer succes ziet een probleem al snel als een uitdaging die overwonnen moet worden. Bij een complexe zaak, een lastige onderhandeling of een tegenvallend resultaat is het vertrouwen dat succes binnen handbereik blijft precies wat deze persoon overeind houdt.
De valkuil ligt in perfectionisme. Wie te veel druk op zichzelf legt om te winnen, raakt uitgeput, ook bij een uiteindelijk succesvol resultaat. Voor een coach of leidinggevende ligt het aanknopingspunt in de vraag “wanneer is dit voor jou goed genoeg”, om te voorkomen dat de drang naar succes zichzelf ondermijnt.
Onafhankelijkheid als kompas
Iemand met een sterke drijfveer onafhankelijkheid lost problemen het liefst zelfstandig op. Onder druk vertaalt zich dat in zelfvertrouwen. Zo iemand ziet zichzelf als kapitein van het eigen schip en is niet snel van zijn of haar stuk te brengen.
De keerzijde is dat hulp vragen lastig wordt, ook wanneer dat wel nodig is. Dat kan leiden tot overbelasting zonder dat de omgeving het doorheeft, want deze persoon laat dat zelden zien. Een leidinggevende doet er goed aan om hulp aanbieden niet afhankelijk te maken van een vraag die toch niet komt en in plaats daarvan uit zichzelf te checken hoe het gaat.
Loyaliteit, de kracht van samen
Iemand met een sterke drijfveer loyaliteit zoekt in moeilijke tijden de steun van het team. Zo iemand weet dat hij of zij niet alleen staat en die zekerheid geeft rust in een lastige situatie.
Het risico is dat deze persoon te veel op anderen leunt en moeite krijgt om zelfstandig een beslissing te nemen als dat nodig is. Voor HR is dit relevant bij het voorbereiden van iemand op een rol die meer zelfstandigheid vraagt. Benoem dat steun zoeken oké blijft, maar bouw ook oefening in met kleine, zelfstandige keuzes, zodat vertrouwen op het team niet de enige bron van stabiliteit wordt.
De magie van plezier
Iemand met een sterke drijfveer plezier verlicht spanning door de luchtige kant van een situatie te zoeken. Een goede grap of een moment van ontspanning helpt hem of haar om vol te houden waar anderen vastlopen.
De valkuil is vermijding. Moeilijke onderwerpen blijven liggen omdat de confrontatie ermee het plezier verstoort. Een collega of teamgenoot kan hier het verschil maken door te benoemen dat luchtigheid en het serieus nemen van een probleem elkaar niet uitsluiten en samen te zoeken naar het moment waarop de humor even opzij kan.
Wat dit betekent in de praktijk
Weerbaarheid vergroten begint met erkennen dat iedereen dat op zijn eigen manier doet, gestuurd door zijn eigen drijfveren. Wie de dominante drijfveer van een collega, teamlid of coachee kent, weet ook beter welke aanpak bij hem aanslaat wanneer de druk toeneemt, en welke valkuil om de hoek loert.
Dat geldt ook op teamniveau. In een team met uiteenlopende drijfveren zoekt de één steun bij anderen, terwijl een ander liever zelfstandig doorwerkt. Zodra dat verschil zichtbaar is, ontstaat er ruimte om elkaar aan te vullen in plaats van elkaars aanpak als onbegrijpelijk te ervaren. Zo draagt kennis van drijfveren bij aan de weerbaarheid van zowel het individu als het team als geheel.
Benieuwd hoe BUTTONS in andere praktijksituaties wordt toegepast? Bekijk ook onze andere praktijkcases.
